Dylemat więźnia

Teoria gier to dział matematyki, który znajduje daleko idące zastosowanie w ekonomicznej analizie prawa. Jednym z podstawowych problemów tej grupy zagadnień jest tzw. dylemat więźnia. Jest on oparty na dwuosobowej grze, w której każdy z graczy może zyskać oszukując przeciwnika, ale obaj stracą jeśli obaj będą oszukiwać. Jaką zatem każdy z graczy powinien wybrać strategię?

Posłużmy się przykładem. Policja złapała dwóch podejrzanych o dokonanie czynu zabronionego, ale są słabe dowody i cała sprawa będzie się opierać na wyjaśnieniach podejrzanych. Są oni jednak od siebie odizolowani. Możliwe są następujące konfiguracje zachowań:
• Żaden nie zeznaje – słabe dowody – dostają wyrok 1 rok pozbawienia wolności
• Jeden zeznaje, a drugi milczy – pierwszy w nagrodę za współpracę dostaje tylko 0,5 roku, a drugi 7 lat.
• Obaj zeznają – dostają po 5 lat.

Patrząc z punktu widzenia sumy korzyści dla obu oskarżonych niewątpliwie najlepszym rozwiązaniem jest solidarne milczenie. Układ ten jest jednak grą, gdzie każdy gracz jest zainteresowany tylko i wyłącznie poprawieniem własnej sytuacji. Ponieważ nie ma on najmniejszego wpływu na to, jak zachowa się gracz drugi, może on swoją sytuację poprawiać tylko poprzez własny wybór. I tu kalkulacja jest prosta – niezależnie od postępowania drugiego gracza, dla mnie korzystniejsze jest zeznawanie – bo:
• jeśli on zeznaje, to ja zeznając zamiast milcząc skrócę swój wyrok z 7 do 5 lat,
• jeśli on zaś nie będzie zeznawał, to ja zeznając skrócę swój wyrok z 1 do 0,5 roku.

Istota dylematu więźnia odnosi się do wielu innych aspektów i gałęzi prawa. Rolą prawodawcy zaś jest stworzenie takiego systemu, który potrafi wpisać egoistyczne dążenia poszczególnych graczy w ramy, w których działania te będą jednocześnie przynosiły korzyści społeczeństwu. Czy też uczynienie niekorzystnych dla społeczeństwa zachować takimi samymi w jednostkowych kalkulacjach. Dokonuje się tego przez odpowiedni system „zachęt i zniechęceń”.

Bartłomiej Biga

Related Post

Opłata drogowa – komentarz dla Wiadomości TV... Rząd planuje wprowadzić opłatę drogową, która zwiększy cenę paliwa o ok. 25 gr za litr. Według pomysłodawców, pozyskane w ten sposób środki mają być przeznaczone na remonty lokalnych dróg. Trudno się jednak dziwić, że kierowcy nie wierzą w te zapewniania. Zbyt mała bowiem cześć podatków i opłat, któ...
Ekonomiczna analiza prawa w walce o dobre prawo New Haven – jedna ze szkół ekonomicznej analizy prawa, w przeciwieństwie do szkoły chicagowskiej zakłada potrzebę postulowania zmian w prawie. Prezentowane przez nią podejście normatywne ma się opierać na analizie kosztów i korzyści. Akcentuje się tu ponadto potrzebę eliminowania niesprawności rynku...
Jak podejmować decyzje? Ekonomiczna analiza prawa jest także przydatna, gdy chodzi o proces podejmowania decyzji – jakie prawo stanowić, jak prawo stosować, jak zadecydować jako urzędnik lub polityk, itp. Dziś chciałbym omówić to na przykładzie tych kategorii decyzji, gdzie trzeba wskazać rozwiązanie w sytuacji typu: ile p...
Dylemat więźnia w prawie własności intelektualnej... Opisany poprzednio dylemat więźnia to mechanizm, który odnosi się do wielu pół ekonomicznej analizy prawa. Znakomicie ilustruje chociażby potrzebę istnienia jakiejś prawnej ochrony wynalazków. Każdy potencjalny wynalazca staje bowiem w obliczu dylematu więźnia w grze ja – reszta społeczeństwa. Do dy...
Bookmark the permalink.

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o