Our Articles
Interior Design Posts
WNP 053 – Ile jesteś wart?
Dziś stawiam pytanie, które przed laty postawiła też Beata K. z zespołu Bajm - „Ile jesteś wart, kto Twoją cenę zna?” Czyli będę mówił o samym sednie ekonomii - co ile jest warte? Przyjrzyjmy się ile jest warte to, co robimy? Jak to jest wyceniane i czy jest tu jakaś przestrzeń do poprawy? Zawartość odcinka "Ile jesteś wart?" Dlaczego wyceny nie można sprowadzić tylko do sloganu - „produkt lub usługa są warte dokładnie tyle ile ktoś jest w stanie za to zapłacić?”. Podobnie jeśli ...
Świat na wynajem
Przeprowadziłem badanie o tym, czy ludzie nadal potrzebują mieć pewne rzeczy na własność? A może wygodniejszy jest dla nich wynajem? Wyniki pokazują duże różnice między grupami wiekowymi w poziomie zainteresowania usługami dostępu na żądanie. Młodsi respondenci znacznie częściej korzystają z takich rozwiązań i są gotowi rezygnować z własności różnych kategorii rzeczy. Coraz bardziej jesteśmy przyzwyczajeni do takiego dostępu jeśli chodzi o muzykę, czy filmy. Skutecznie przyzwyczaił nas do tego Netlix, czy Spotify. Nie mamy czegoś na własność, a jedynie wykupujemy prawo dostępu (taki wynajem). ...
WNP052 – Prawda o człowieku
W tym podcaście wielokrotnie pokazywałem, że nie można człowieka uważać za przesadnie racjonalnego. Tę prawdę jest nam jednak łatwiej przyjąć niż to, że my sami też postępujemy źle - niemoralnie. To wypieramy już z całą mocą. Wiele odpowiedzi, dlaczego tak się dzieje znalazłem w książce „Prawy umysł. Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka?”, której autorem jest Jonathan Haidt. Jaka jest więc prawda o człowieku? Zapraszam na odcinek o słoniach, jeźdźcach i rzecznikach prasowych. Zawartość odcinka "Prawda o człowieku" Ludzki umysł jest podzielony na ...
WNP051 – Ekonomia obwarzanka – kraina cudownych metafor
Adam Nowak śpiewał, że żyjemy w kraju cudownych metafor. Ekonomia też jest taką krainą. I nie można tego bagatelizować, bo metafory są nośne, przemawiają do szerokiej publiczności i w efekcie mają ogromny wpływ na rzeczywistość. Na przykład „ekonomia obwarzanka”. Zawartość odcinka "Ekonomia obwarzanka - kraina cudownych metafor" Ekonomia jest bardzo podoba do teologii - wiara w obu wypadkach ogrywa wielką rolę. Jeśli dostatecznie dużo ludzi uwierzy, że inflacja będzie rosła, to nawet bez prawdziwych makroekonomicznych powodów tak się stanie. Dlatego tak dużą moc ma ...
Czy konkurencja w internecie ma przyszłość?
W moim dzisiejszym komentarzu przygotowanym dla Klubu Jagiellońskiego podejmuję temat coraz bardziej ograniczonej konkurencji w Internecie. Winne są temu wielkie platformy pośredniczące między kupującymi i sprzedającymi, których siła jest dziś znacznie większa niż nawet największych monopolistów z analogowego świata. Czy sprawa jest już przegrana? Czy planowane przez Unię Europejską regulacje mogą nas uratować? A może rozwiązanie leży zupełnie gdzie indziej? Tekst dostępny jest na portalu Klubu Jagiellońskiego. Bartłomiej Biga
Nie żal Ci wydawać na głupoty? (podcast dla BNP Paribas)
Zapraszam na podcast o wyrozumiałości ekonomicznej. Nie tylko wobec dzieci, ale też wobec nas – dorosłych. Bardzo potrzebujemy tej wyrozumiałości, bo za bardzo uwierzyliśmy, że w temacie pieniędzy możemy być zawsze perfekcyjnie racjonalni – że potrafimy idealnie kalkulować co się opłaca, a co nie. Jest to bardzo szkodliwe złudzenie. Na szczęście, coraz więcej osób dostrzega, że nie jesteśmy automatami, ale ludźmi, którzy miewają swoje zachcianki, posługują się bardzo uproszczonymi sposobami wnioskowania – że nasze decyzje – także te dotyczące pieniędzy – są podatne na ...
Folk improvisations. How the pandemic changes social norms?
Our report describes the dynamics of the institutional order in the area of law and regulation, the business sector and the labour market, but similar dynamics could equally well be found in the area of local government and, more broadly, the functioning of public institutions. An in-depth study could be carried out into the way in which different public institutions, operating at the local and regional level, have, on the one hand, responded to the recommendations coming from the central authorities and, on the ...
Ludowe improwizacje
W Centrum Polityk Publicznych próbujemy opisywać różne zjawiska, które pojawiły się (lub nasiliły) w czasie pandemii. Doszliśmy do wniosku, że najbardziej adekwatną nazwą dla większości z nich, przynajmniej w polskim kontekście, będą "ludowe improwizacje". Czym one są? To bardzo specyficzny rodzaj zaradności, który bazuje na obchodzeniu prawa. Co więcej, takie postępowanie w powszechnym odbiorze nie jest źle widziane. Wręcz przeciwnie, wiele osób próbuje dołączyć do lokalnej siatki nieformalnego wspierania się i "załatwiania" potrzebnych dóbr i usług. Nasze refleksje są bardzo gorzkie - "Może się ...
WNP 050 – Ekonomia wartości
Wiele osób słysząc zbitkę „ekonomia wartości” ma wrażenie, że to pleonazm (masło maślane). To tak jakby powiedzieć „stolarka drewna” albo „stomatologia zębów”. Wiadomo, że ekonomia zajmuje się wartością - wyceną, zyskiem, itp. Dlaczego więc ludzie, którzy się tym zajmują, w tym ja sam, uporczywie trzymamy się tej zbitki? Dlatego, że uważamy, że w ekonomii ogromną rolę odgrywają także wartości pozaekonomiczne. Wiem, że słysząc o wartościach pozaekonomicznych wiele osób obawia się, że zaraz będę popadał w jakieś płytkie kaznodziejstwo albo indoktrynację. Zapewniem jednak, że tak nie będzie. Postaram ...
WNP 049 – Czy mieszkania muszą być aż tak drogie?
W Polsce chyba każdy narzeka na wysokie ceny mieszkań - niezależnie od tego czy na wynajem czy do kupienia. Chyba tylko deweloperzy się z tego cieszą. Chociaż to jest akurat grupa, której cieżko dogodzić - nawet jeśli przed nimi władze miasta rozścielają czerwony dywan, jak na przykład w Krakowie, to oni i tak narzekają, że źle, że ciężko… Ale nie skupiajmy się na deweloperach. Skupmy się na mieszkaniach. Czy mieszkania rzeczywiście muszą być tak drogie? Kontekst Jakub Sawulski w swojej książce „Pokolenie 89" przywołuje ...
WNP048 – Dlaczego opłata reprograficzna to zło?
Rzadko w tym podcaście zabieram tak jednoznacznie głos. Zwykle staram się przedstawić i zrozumieć racje obu stron. W tym jednak przypadku, po stronie zwolenników nie dostrzegam żadnych racji - może poza zapewnieniem sobie łatwego dostępu do dużych pieniędzy. Opłata reprograficzna to temat, który obudowano wielkimi słowami, przy okazji komplikując sprawę do granic absurdu. A tak naprawdę sprawa jest bardzo prosta, ale i bardzo niebezpieczna. Poświęćmy więc na nią kilka minut. Wpierw ustalmy, czym jest opłata reprograficzna. Następnie omówmy siedem powodów dlaczego jest ona złym pomysłem. ...
WNP 047 – Tragedia niematerialnej obfitości
Żyjemy w dziwnych czasach i to z wielu względów. Na przykład, mamy dostępną ogromną ilość własności intelektualnej. Problem w tym, że ta obfitość nie rozwiązuje starych problemów. Co więcej, niejednokrotnie je pogłębia i do tego tworzy jeszcze nowe. To właśnie jest tragedia niematerialnej obfitości. Ten temat zainteresował mnie tak bardzo, że aż napisałem o nim książkę - „The Economics of Intellectual Property and Openness”, która w podtytule ma właśnie „Tragedy od Intangible Abundance”, czyli tragedia niematerialnej obfitości. Książka nie jest długa, ale tych, którzy ...
WNP 046 – Jak długi powinien być tydzień pracy?
Na tytułowe pytanie pewnie pracownicy bez wahania odpowiedzą: jak najkrótszy. Pracodawcy natomiast pewnie krzyną: jak najdłuższy. Co ciekawe, interesy obu tych grup wcale nie muszą być tak całkowicie ze sobą sprzeczne. Jaki powinien więc być ten tydzień pracy? Zostańmy jeszcze w utopijnych klimatach książki „Utopia dla realistów”. Jej autor uważa, że 15-godzinny tydzień pracy byłby dobrym rozwiązaniem. Z pewnością, nie da się odmówić tej propozycji uroku. Ale czy jest to rozwiązanie bezpieczne? Trzeba przyznać, że to bardzo śmiała propozycja, ale już o czterodniowym, czyli 32-godzinnym tygodniu pracy ...
„The Economics of Intellectual Property and Openness” (my book!)
This book "The Economics of Intellectual Property and Openness" focuses on the economic aspects of intellectual property (IP). It includes considerations of the wider category of intangible assets. However, the primary focus is devoted to patents which the author argues are the most vivid example of the Tragedy of Intangible Abundance (TIA). TIA touches upon a key issue in the contemporary economy. On the one hand, there is an enormous supply of IP, yet, on the other hand, such an abundance does not necessarily ...
WNP 045 – Utopia dla ekonomicznych marzycieli
W dzisiejszym odcinku będę polemizował z książką Rutgera Bregmana „Utopia dla realistów”. Będzie to życzliwa polemika, bo książka z całą pewnością jest interesująca. Co więcej, uważam, że nie powinno się propozycji takich jak 15-godzinny tydzień pracy, czy bezwarunkowy dochód podstawowy od razu zakopywać i odrzucać. Są to pomysły, z którymi trzeba się poważnie zmierzyć - głównie po to, żeby uświadomić sobie, że póki co nie powinniśmy ich wprowadzać w życie. Dlatego uważam, że to co Bergman opisuje to utopia dla ekonomicznych marzycieli, a nie ...
fusion_global=”720″]osnące znaczenie zasobów niematerialnych dla przedsiębiorstw jest obserwowane we wszystkich sektorach. W przypadku spółek z indeksu S&P 5001 w poło- wie lat 70. aktywa niematerialne stanowiły jedynie 17% ich wartości rynkowej, zaś w 2015 roku było to już 87%. Jak pokazuje poniższy wykres, najbardziej dynamicz- na zmiana nastąpiła na przełomie lat 80. i 90. – w ciągu dziesięciu lat proporcje między zasobami niematerialnymi i materialnymi zostały odwrócone. W XXI wieku ten proces nadal postępuje i kapitały miękkie w coraz większym stopniu wypierają kapitały twarde.Pomimo dominującej roli zasobów niematerialnych, wciąż nie wypracowano sa- tysfakcjonujących narzędzi ich pomiaru i wyceny. Mnogość metod świadczy o tym, że nauki o zarządzaniu wciąż są dalekie od precyzyjnego i powszechnie akceptowanego sposobu ujmowania tej kategorii.
Ukierunkowana dyfuzja
W marcu 2017 na Politechnice Gdańskiej zaproponowałem nowy sposób podejścia do zasobów niematerialnych przedsiębiorstwa – w tym przede wszystkim do własności intelektualnej. W myśl tej koncepcji, którą nazwaliśmy ukierunkowaną dyfuzją, warto odejść od takiego zarządzania własnością intelektualną, którego centralnym punktem jest ochrona realizowana przez bardzo rygorystyczne limitowanie rozpowszechniania w celu maksymalnego ograniczania dostępu podmiotów zewnętrznych. Dla efektywnego zarządzania własnością intelektualną przedsiębiorstwa potrzebne jest bowiem istotne ograniczenie skali wykorzystywania monopoli prawnych (patentów, prawa autorskich w formule „wszystkie prawa zastrzeżone”). Zamiast dbania o zapewnianie wyłączności (ekskluzywności) – co jest coraz bardziej kosztowne, a czasem praktycznie niemożliwe – korzystniejsze jest więc oparcie strategii przedsiębiorstwa na takich modelach biznesowych, które generują korzyści w oparciu o szerokie rozpowszech- nienie i dużą popularność jakiegoś rozwiązania.
Ukierunkowana dyfuzja pozwala budować trwałe podstawy rozwoju przedsiębiorstwa – w tym przede wszystkim otwierać nowe perspektywy długookresowego zysku – poprzez rozpowszechnienie własności intelektualnej. W tym ujęciu dzielenie się przez firmę tymi zasobami jest traktowane jako inwestycja, która, poprzez udostępnienie szerokiemu kręgowi podmiotów własności intelektualnej, pozwala włączać te osoby do procesu kreowania i przetwarzania wartości w oparciu o za- soby niematerialne przedsiębiorstwa. Ukierunkowana dyfuzja nie oznacza zawsze w pełni swobodnego – nieograniczanego, niekontrolowanego przez przedsiębiorstwo – rozpowszechniania. Jej istotą jest jednak dążenie do relatywnie szerokiego udostępnienia.
Trzeba przy tym pamiętać, że proces dyfuzji – z definicji – nie może być w pełni kontrolowany, gdyż opiera się on na chaotycznie przemieszczających się elementach. Można go jednak do pewnego stopnia ukierunkować. Będzie to więc polegało na określeniu, w którym momencie dane wynalazki/utwory mogą wyjść poza samo przedsiębiorstwo, czy następuje do w drodze publikacji defensywnej, tajemnicy handlowej, otwartego rozwiązania, niewyłącznej umowy licencyjnej, system Pay What You Want, itp.
W strategię zarządzania zasobami niematerialnymi przedsiębiorstwa musi być jednak wpisane dalsze rozpowszechnianie – w dużej mierze niekontrolowane – tak, aby wykorzystywać popularność/powszechność jakiegoś wynalazku lub utworu do generowania zysku w dłuższym okresie. Takimi sposobami może być chociażby sprzedaż produktów i usług komplementarnych, budowanie zaufania potrzebnego do współpracy z klientami i konkurencją czy rozwój jakiegoś rynku.
Ukierunkowana dyfuzja wpisuje się więc w obszar pomiędzy klasycznym za- rządzaniem własnością intelektualną w oparciu o monopole prawne oraz zawsze w pełni otwartym, bezwarunkowym dostępem nieograniczonego kręgu podmiotów do tych zasobów. Do podstawowego instrumentarium wykorzystywanego w ukie- runkowanej dyfuzji trzeba zaliczyć przede wszystkim tajemnice handlowe (tajem- nice przedsiębiorstwa). Są one jedynie po części zjawiskiem prawnym – tj. przede wszystkim w tych aspektach, które wynikają z wyrażanej w umowach woli stron lub zostały ujęte w jakieś ramy przez akty powszechnie obowiązujące, które mogą chociażby wprowadzać różne rodzaje odpowiedzialności za nieprzestrzeganie tych tajemnic. W znacznej części są to jednak formuły, praktyki, procesy, zjawiska o charakterze faktycznym, których celem jest jak najdłuższe uniemożliwienie wejścia w posiadanie przez środowisko zewnętrzne (lub podmioty spoza określonego kręgu kontrahentów) jakiejś istotnej informacji.
Pełny tekst dostępny jest pod poniżej.
Bartłomiej Biga